دردمندان سینما در میان حاشیه ها گم می‌شوند/ سینما مثل گود زورخانه حرمت داشت/ «شوق پرواز» در سینما

گروه فرهنگی «سراج24»: خیلی ها هنوز با فضای سینمای ایران در دهه 60 مانوس می باشند. سینمایی که گر چه بدون امکانات خاص بسر می برد و دوران گذار از سینمای سخیف فیلمفارسی در پیش از انقلاب را پشت سر می گذاشت، اما به اصالت زندگی نزدیک تر بود و از این رو بازپخش آثار قدیمی سینما در صفحه تلویزیون با وجود همه کاستی های فنی و ساختاری برای بسیاری دلربا است. یدالله صمدی بازمانده ای از همان نسل دغدغه مند پیش از انقلاب است که عنوان فیلم هایش معرف خوبی برای ورود به جهان او است. «اتوبوس»، «ایستگاه»، «مردی که زیاد می دانست»، «آپارتمان شماره 13» و «دو نفر و نصفی» از جمله آثار شاخص ساخته شده توسط صمدی است و حال به بهانه فیلم در حال اکرانِ «پدر آن دیگری»، «سراج24» با کارگردان سریال ارزنده «شوق پرواز» به گفت و گو پرداخته است.

سراج24: همچنان دغدغه سینما دارید و به دنبال ساخت آثاری شریف برای خانواده ها هستید.

صمدی: با دغدغه به دنبال ساخت فیلم «پدر آن دیگری» رفتم. البته افراد دغدغه مندی در سینما وجود دارد. افرادی که پیشکسوت سینما هستند و با تجربه و دردمند می باشند و از طرفی جدالی با کسی ندارند. آن ها در صورت وجود شرایط کار با جان و دل و صادقانه همه توان خود را در طبق اخلاص می گذارند. اما متاسفانه بسیاری اوقات وجود این ها در میان گرد و غبار حاشیه ها گم می شود.

سراج24: شما از نسل گذشته سینمای ایران هستید. تلفیق این نسل که شما نماینده اش می باشید با نسل جوانی که در فیلم «پدر آن دیگری» بوده است را بفرمایید.

صمدی: من عاشق بچه های گروه هستم و همه را به اسم کوچک صدا می کنم، چون آن ها را فرزندان خود می دانم. ما در گروه فیلمبرداری هیچ حاشیه ای نداشتیم و با هم رفیق هستیم. حالا بچه ها احترام موی سپید مرا دارند و به نظرم همین صمیمیت پشت صحنه موجب اتفاقات خوبی می شود و حس آن در فیلم جاری خواهد شد. من وقتی می بینم که یکی از بچه های جوان گروه مثلا طراح صحنه با دقت و ظرافت کارش را انجام می دهد واقعا لذت می برم. ما در سینما کار مکانیکی نباید بکنیم و نیاز به علاقه و انگیزه داریم.

سراج24: به نظر می رسد در گذشته با وجود امکانات محدود در ساخت فیلم، حاشیه ها کمتر و حرمت ها بیشتر از این بود. نظرتان چیست؟

صمدی: ببینید در آن دوران یک حرمتی در سینما وجود داشت که شاید کمتر پیدا شود. مثلا هر کسی بدون اجازه نمی توانست پشت دوربین فیلمبرداری قرار بگیرد و چشمش را روی ویزور قرار دهد. حالا مانیتوری گذاشته اند و همه دارند در آن نگاه می کنند و نظر می دهند! اصلا دوست ندارم حرفی بزنم که باعث ناراحتی جوان های عزیز شود، چرا که دوست شان دارم و خیلی ها را وارد سینما کرده ام. اما متاسفانه الان شرایطی شده که به قول برخی، نرده های ورود را برداشته اند و از هر طرف به راحتی می توان داخل شد. قبلا به این راحتی نمی شد وارد چرخه سینما شد، مثلا برای ورود به تئاتر نیاز به طی کردن مسیری بود.

سراج24:یعنی این طریقت رسیدن باعث می شد تا جوان با سر به زیری وارد شود، به مانند ورود پهلوان به زورخانه.

صمدی: آفرین، مثل گود زورخانه بود که باید حرمت ورود را دانست. البته در آن دوران هم فیلم هایی توسط برخی ساخته می شد که اصلا دنیای دیگری داشتند و از ابتدا هم مشخص بود که هیچ چیزی ندارند، اما سینمای شریف نیاز به ریاضت و تلاش داشت. متاسفانه همانطور که شما اشاره کردید تکنولوژی باعث تنبلی برخی شده و فیلمسازی خیلی راحت شده است، طوری که با یک گوشی موبایل در اتاق هم می توان فیلم ساخت! در آن دوران کار بخش هایی مانند صداگذاری و مونتاژ خیلی سخت بود، چرا که صدابرداری چندان وجود نداشت و در واقع در محیط بسته ای همه صداها را بازسازی می کردند و می گرفتند.

سراج24:با چه نگاهی به سراغ اقتباس داستانی از رمان «پدر آن دیگری» نوشته پرینوش صنیعی رفتید؟

صمدی: اولین مساله ای که شاید دیگر فیلمسازان هم انجام دهند، این است که وقتی داستانی را برای خواندن در دست می گیرم، اول از همه سینمایی به آن نگاه می کنم تا ببینم اصلا می تواند به شکل تصویری درآید و پتانسیل سینمایی شدن را دارد؟ برخی از قصه ها به لحاظ موضوع و محتوای خود نمی توانند شرایط ساخت پیدا کنند و بعضی هم بسیار کند پیش می روند و به درد جذب مخاطب در سینما نمی خورند. داستان باید کشش لازم را داشته باشد و برای مخاطب جذاب باشد. من وقتی کتاب "پدر آن دیگری" را در دست گرفتم بدون وقفه آن را تمام کردم و با توجه به این که جذب کتاب شدم، دریافتم که می توان فیلم خوبی از آن ساخت.

سراج24:در طی نگارش فیلمنامه و اجرای کارگردانی با نویسنده رمان هم مشورت می کردید؟

صمدی: برخی قسمت ها نیاز به تغییراتی جزئی داشت تا در قالبی سینمایی درآید. متاسفانه در زمان نگارش فیلمنامه خانم صنیعی در ایران نبودند و بعد از بازگشت اولین بار در جشنواره فجر، فیلم را دیدند که رضایت داشتند.

سراج24:هسته اصلی روایت در خصوص پسربچه ای با نام شهاب است که جهت مقابله با ناملایمات پیرامون سکوت اختیار می کند و در کنار آن شاهد خرده روایت هایی در فیلم هستیم. انتخاب این مضامین چگونه بوده است؟

صمدی: در واقع همین خرده داستان ها کل فیلم را تشکیل دادند. من مهم ترین مواردی را که مناسب روایت بود انتخاب کردم و خیلی از مواردی را که فرصت پرداخت آن در فیلم نبود را کنار گذاشتم. در رمان از زوایای مختلف مادر و فرزند ماجرا دنبال می شود و در سینما شرایط این نوع روایت را نداشتیم و زمان زیادی می طلبید. ما بدون هرگونه شعارنمایی و با کمک همین خرده قصه ها، حرف های بسیاری برای خانواده ها زده ایم و به نظرم نیاز است تا خانواده ها بروند به سینما و فیلم «پدر آن دیگری» را ببینند.